Hava Durumu
Anlık
Yarın
31° 34° 16°
BAĞIMSIZLIĞININ 20.YILINDA ÖZBEKİSTAN EKONOMİSİNE BAKIŞ-Süleyman MERDANOĞLU*

1 Eylül  2011 tarihinde bağımsızlığının 20. yılını kutlayan Özbekistan, bu yılın yarısına kadar olan ekonomik alandaki göstergeleri; ülkenin büyük ekonomik potansiyelini ve buna bağlı olarak da, güçlü ekonomik yapısını ortaya koymaktadır.

Özbekistan’da en önemli maden kaynağı altın yataklarıdır. Özbekistan dünyadaki en yüksek kaliteli altın rezervlerine sahip bulunmaktadır. Özbekistan, altın üretiminde BDT ülkeleri içinde Rusya’dan sonra ikinci, dünyada ise mevcut doğal rezervleri konusunda dünya çapında altın rezervinde 4.üncü, bakırda 10. uncu ve uranyumda 7. inci sırada yer almaktadır. Günümüzde altın rezervinin sadece % 20 oranı kullanılmaktadır. Saf altın çıkarmada Afrika'dan sonra ikinci sıradadır. Özbekistan'da yılda yaklaşık 70 ton altın çıkarılıp üretilmektedir.  

Orta Asya' da ki tek uranyum üreticisi olan Nevai Maden-Metalürji Kombinas yetkilisi 2009-2012 yıllarında ülkedeki uranyum üretme tesislerinin modernize edileceğini ve ayrıca yen i 7 uranyum ocağının faaliyete açılacağını belirtmiştir. Dünyada uranyum üretiminde önemli yere sahip ala n Özbekistan’da, önemli bir kısmı Kızılkum Çölünde bulunan yaklaşık 40 uranyum ocağı bulunurken, ülkede yıllık olarak üretilen ortalama 2.300 ton uranyumun tamamı yurt dışına ihraç ediliyor. Ülkedeki tahmin edilen uranyum rezervleri 242,7 bin ton, tes pit edilen uranyum kaynakları ise 185,8 bin ton düzeyinde bulunuyor.  

Özbekistan’da, bir diğer önemli doğal kaynak da bakırdır. Toplam bakır rezerveleri 1.3 milyon ton olarak hesaplanmakta olup, ülkenin öne mli ihraç kalemleri arasında yer almaktadır.

Gümüş yatakları henüz tamam olarak işletmeye açılmamıştır.   

Özbekistan’da 2800’den fazla maden ocakları ve ileriye dönük kullanılabilecek doğal zenginlikleri tespit edilmiş durumda olup, 100’den fazla mineral elementleri yer almaktadır. Genel mineral - ham madde potansiyeli ise 3.5 trilyon Dolar’dan fazla olduğu uzmanlar tarafından tespit edilmiştir.

Özbekistan’ın enerji rezervi, ülke ekonomisinin en az 100 yıllık ihtiyaçlarını karşılayabilecek güçtedir.

Ülkede üretilmekte olan elektro enerji, büyümekte olan cumhuriyetin tüm ihtiyacını karşılar ve gelişmiş ülkelerin sanayi tüketicilerince ödenen enerji fiyatlarında 4.5 kat daha ucuzdur. Elektro enerjinin ücreti geçtiğimiz yıllarda 1 KV/S 4 sentti.

51 milyar ton petrolün ürettiği enerjiyle eşdeğer olan güneş, rüzgar, gıda ve ev atıklarından alınan v.s. enerji sınırsız ek alternatif enerji kaynağına gibi ek olanaklar mevcuttur.            

Özbek Trans Gaz A.Ş’den yapılan açıklamada, halkın doğal gaz ihtiyacını karşılama oranının 01 Ocak 2009 tarihi itibariyle % 84.7’ye ulaştığı, bu rakamın 1992’de % 44.6 olduğu belirtilmiştir.

Doğalgaz üreten ülkeler arasında ilk 10'a giren ve toplam doğalgaz rezervleri 6,25 trilyon metreküp olduğu tahmin edilen Özbekistan'da yıllık ortalama 65 milyar metreküp doğalgaz üretilirken, bunun önemli bir kısmı ülke içinde tüketiliyor, yaklaşık 18 milyar metreküpü ise başta Rusya olmak üzere Kırgızistan ve Tacikistan'a ihraç ediliyor.

Özbekistan’ın önemli avantajlarından biri de, bazı dünya ülkelerin de sahip olduğu gibi Özbekistan’ın dünya ekonomisinde tam anlamıyla enerji bağımsız konumunda olmasıdır.

Özbekistan ekonomisinin temel doğal kaynaklar sayesinde; bilindiği gibi, 2008 yılı sonlarından itibaren dünyayı etkisine alan ve günümüzde de devam eden küresel mali kriz, Özbekistan’ın var olan zengin doğal kaynaklar sayesinde piyasa ekonomisine geçişte yaşanılan bu şoktan nispeten daha az etkilenmiş, dış ticarette yeni ortaklar bulmak suretiyle uluslararası piyasalara uyum sağlamada başarılı olmuştur.

2010 yılı ülke ekonomisi % 8,5 büyürken, bu çerçevede sanayi üretimi % 8,3, tarım sektörü % 6,8 oranda artmış, enflasyon oranı % 7,3 olarak gerçekleşmişti.

Bakanlar Kurulu, 2009-2012 Krize Karşı Tedbirler Programı çerçevesinde yürütülen çalışmaların kapsamlı değerlendirildiği toplantıda, 2010 yılının ilk altı aylık dönemi içerisinde GSYİH’nın %8, sanayi üretiminin %8, tüketim ürünleri üretiminin %11.8 oranında artış gösterdiği, tarım sektöründe % 6.9, hizmet sektöründe %10.9 ve inşaat sektöründe %11.5 oranında artış görüldüğü, mali bütçenin GSYİH’ya göre  %0.2 oranında fazla verdiği, enflasyonun beklenen rakamların altında seyir ettiği, ihracat hacminin %14.3 oranında arttığı, 26’sı yeni olmak üzere 139 ülkeye ihracat yapıldığı,  toplam yatırım hacminin 7.1 trilyon suma ulaştığını belirtmişti.

Özbekistan Bakanlar Kurulu'nun 2011 yılı 9 ayı sosyal-ekonomik gelişme sonuçları ve 2011 yılı perspektifleriyle ilgili toplantısının ardından yapılan açıklamada, yılın Ocak-Eylül aylarında ülke ekonomisinin % 8,2 büyüdüğünü belirtirken, bu dönemde sanayi üretiminin % 7, tarım üretiminin % 6,8, tüketim malları üretiminin % 11,4, hizmetler sektörünün % 14,2, perakende mal dönüşümünün ise %16,2 oranda büyüme gösterdiği kaydedildi.

Hükümetin açıklamasında, 2011 yılının Ocak-Eylül döneminde ülkede ihracat hacminin % 21,4, yatırım hacminin ise % 8 oranda arttığı kaydedilirken, bu dönemde ülkeye 2,3 milyar dolarlık yabancı yatırım geldiği, ülke genelinde üretime yönelik 828 yeni işletmenin faaliyete başladığı ifade edildi.

Yılın bu döneminde enflasyon oranının öngörülen parametreleri aşmadığı kaydedilen açıklamada, KOBİ'lerin GSMH'deki payının geçen yılın aynı dönemindeki % 48,5'ten % 50,5'e yükseldiği açıklandı.

Özbekistan, bağımsızlığının ilk yıllarında Türkiye dahil bazı ülkelerin ekonomik modelini inceleyerek, kendi piyasa ekonomisine geçiş yolunu oluşturmayı seçerek, bu ekonomik olumlu gelişmelerin sonucunda; Cumhurbaşkanı İslam Kerimov tarafından hazırlanan ve bağımsızlığının ilk yılarında uygulamaya konulan, beş temel ilkeye dayalı Özbek kalkınma modeline bağlılığın ve küresel kriz dönemine girerken alınan tedbirlerin önemli rolü vardır. “Özbek Modeli” olarak bilinen program kapsamında eylemler sonucunda mevcut küresel krizin ülke ekonomisine etkileri büyük ölçüde önlenmiştir.        

Özbekistan’da yapılan bir ankete katılanların, % 90’dan fazlasının ülkede elde edilen ekonomik, sosyal ve siyasi gelişmelerden gurur duyduğu; % 91.5’inin ekonomik, % 89.8’inin sosyal güvenlik, %90.2’sinin girişimcilik, % 86.7’sinin devlet kuruluşu ve % 87.6’sının insan hakları konusundaki gelişmelerden tatmin olduğu; % 95’inin ülkenin kendi sorunlarını çözebilecek gelişmiş bir ülke olacağına inandığı; %97.2’sinin ülke bağımsızlığının en büyük kıymet olarak gördüğü ve bu özgürlüğü muhafaza etmeye hazır olduğu; % 98.8’inin ülkedeki tüm gelişmelerin başında Cumhurbaşkanının bulunduğu görüşüne sahip olduğunun tespit edildiği belirtilmektedir.


Kaynaklar:

-T.C. Özbekistan Büyükelçiliği Basın Bültenleri

-Özbekistan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarlığı   

-http://www.altinmiras.com

_________________________________________________

*Süleyman MERDANOĞLU (merdanogluslm@gmail.com)  Özbekistan Uluslararası Altın Miras Vakfı Ankara Bölümü Başkanı

NOT:Özbekistan konusunda ilk ve tek kitap olan; "ÖZBEKİSTAN TURİZM REHBERİ" kitabını yanınızda bulundurmanızda yarar vardır.

 

NOT: www.altinmiras.com  kaynak gösterilerek bu makaleden alıntı yapılabilir.

  
8176 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.62765.6502
Euro6.32966.3550