Hava Durumu
Anlık
Yarın
31° 34° 16°
ÖZBEKİSTAN’DA 8 ARALIK ANAYASA GÜNÜ OLARAK KUTLANIYOR-Süleyman MERDANOĞLU*

Bir devletin nasıl yönetileceğini belirleyen, kişi hak ve özgürlüklerini düzenleyen yasaların bütününe anayasa denir.

Devletçiliğinin en önemli belirtilerinden biri de Anayasadır. Anayasa, “Halk, devlet yönetiminin tek kaynağı, aynı zamanda devlet ise halk iradesini temsil ederek, her maddesinde ulusal çıkarları gözetler.” anlayış temelini oluşturur.

6 bölüm ve 128 maddede oluşan Özbekistan Anayasası, Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’un Başkanlığındaki anayasa komisyonunun yoğun çalışması sonucunda 8 Aralık 1992 de aşamalı oylama ile kabul edilmiştir.

Özbekistan Anayasası’nın dikkat çeken maddelerinden bir kaçı şöyledir:

Md.4:Özbekistan Cumhuriyeti devlet dili Özbek dilidir.  Özbekistan Cumhuriyeti kendi hudutları içinde yaşayan tüm milliyet ve etnik grupların lisanları, adetleri ve gelenekleri hususunda saygılı bir davranış sağlayacak ve onların gelişmesi için şartları yaratacaktır.

Md.8: Milliyetleri ne olursa olsun Özbekistan Cumhuriyetinin tüm vatandaşları, Özbekistan halkını teşkil eder.

Md.31:Vicdan hürriyeti herkese garanti edilmiştir. Herkes herhangi bir dine sahip olma veya olmama hakkına sahiptir. Dinin mecburi kabul ettirilmesine müsaade edilmez.

Md.46:Kadın ve erkekler eşit haklara sahip olacaklardır.

Md.61:Dinsel kuruluşlar devletten ayrılacaklar ve yasa önünde eşit olacaklardır. Devlet dinsel kuruluşların faaliyetlerine karışmayacaktır.

Özbekistan Cumhuriyeti’nin temel yasası, “insan, o­nun hayatı, özgürlüğü, gururu, namusu ve diğer hakları en yüksek değer olarak nitelendirilir(13. madde)” ilkesine dayanır. Bu önemli düşünce Özbekistan Anayasal otoritesinin en temelidir.

Özbekistan’da da yürütme, yasama ve yargı organlarının güçleri ve ilişkileri anayasada belirlenmiştir.

Özbekistan Cumhuriyeti Anayasası, gayesi, demokrasi ilkeleri ve Özbek devletinin tarihi gelişme deneyimlerine dayanmaktadır. Özbekistan Cumhuriyeti Esas Kanunu’nu Anayasa’ya uluslar arası örgüt ve gelişmiş yabancı ülkeleri tarafınca yüksek değer biçilmiştir.

Özellikle, iki katmanlı parlamento oluşturulması ile ilgili anayasal kanun kabul edildi ve verimli bir yasama faaliyeti sistemi oluşturuldu. Ali Meclisin her iki katmanların (Senato ve Yasama) görevleri ve etki alanları yasal olarak belirlendi. Kanun taslakların hazırlama, değerlendirme, kabul ve icra etme düzenekleri geliştirildi.

Devlet yönetimi ve yasam süreçlerinde siyasi Parti ve fraksiyonların direk katılımını sağlayan düzenlemeler kabul edildi.

Toplumda demokrasi süreçlerin derinleştirilmesi kapsamında, sivil enstitü ve devlet olmayan kuruluşların önemini arttırmak ile ilgili yapılan teşkili-hukuki çalışmalar “Güçlü bir Devlet’ten – Güçlü bir Topluma Doğru” hedefine yönetilmiştir.

Bundan 18 yıl önce Özbek Anayasası’nın 8 Aralık kabul ediliş yıldönümü nedeniyle, bu gün resmi tatil ilan edilmekte, ülke genelinde değişik etkinlikler düzenlenmektedir.

Yıl dönümünde değişik sportif faaliyetler yapılırken, öğrenciler arasında "anayasa" konulu şiir, kompozisyon ve resim yarışmaları düzenleniyor. Ayrıca yıl dönümü münasebetiyle vilayetlerde günün anlam ve önemine dair toplantı ve konferanslar gerçekleştiriliyor.

Anayasa bayramı nedeniyle başkent Taşkent'teki toplantılarda üst düzey bir katılımlar oluyor. Toplantıya başta Cumhurbaşkanı İslam Kerimov olmak üzere bakanlar, milletvekilleri ve ülkedeki yabancı misyon şefleri katılıyor. Anayasanın yıl dönümüne atfen, değişik dallarda "yılın en iyileri" madalyalarını veriliyor. Anayasanın kabul ediliş yıl dönümünde dikkat çeken en önemli husus ise ülkede genel af ilan edilmesi ile gerekli şartları taşıyan mahkûmlar yararlanıyor.

Düzenlenen bu etkinlikler çerçevesinde; 145 milli kültür merkezi ve 16 ayrı dine ait 2.000 fazla dini kuruluşun faaliyet gösterdiğine dikkat çekilerek, ülke genelinde 130’den fazla etnik unsurun eşit haklarla yaşadığı, dinler arasında barış ve hoşgörünün sağlanmasında ülke Anayasası’nın rolü dile getiriliyor.

Ülkedeki etnik gruplar arasında barış ve istikrarın sağlanmasını anayasaya borçlu olduğunu söylenerek, birlik ve beraberlik mesajı veriliyor.

Günümüzde, Özbekistan Cumhuriyeti Anayasası, devletin temel yasası olarak ülkenin refahı ve gelişme süreci için önemli bir araç olmaya devam etmektedir. __________________________________________________

*Süleyman MERDANOĞLU (altinmiras@gmail.com)

Özbekistan Uluslararası Altın Miras Vakfı Ankara Bölümü Başkanı

NOT: www.altinmiras.com  kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.

 

 

  
2170 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.68495.7077
Euro6.28036.3054