Hava Durumu
ULUĞBEY MEDRESESİ’NİN VARİSİ SEMERKAND DEVLET ÜNİVERSİTESİ’NDEN EĞİTİM HAMLESİ- Süleyman MERDANOĞLU *
Türkiye, kardeş Özbekistan ile arasındaki işbirliğinin her alanda gelişmesine büyük önem vermekte, Türk ve Özbek halkları arasındaki yakın bağlardan güç alan ilişkilerin ilerletilmesi yönündeki iradesini korumaktadır.
Özbekistan, tarihi ve kültürel birikimi, stratejik konumu, doğal kaynakları ve Orta Asya nüfusunun yarısını oluşturan 33,5 milyon civarındaki nüfusu ile bölgesel barış ve istikrar için önemli bir konumdadır. Türkiye’nin Özbekistan’la ikili ilişkileri, 2016 yılının ikinci yarısından itibaren hızla gelişmeye başlamıştır. Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan 17-18 Kasım 2016 tarihlerinde Özbekistan’a, Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyayev de 25 Ekim 2019 tarihlerinde Türkiye’ye resmi ziyaretler gerçekleştirmişler ve bu ziyaretler sırasında ikili ilişkiler “stratejik ortaklık” olarak tanımlanmıştır. Tabii ki, bu yeni durumda Özbekistan ve Türkiye’deki eğitim kurumları arasındaki ilişkileri pekiştirmek ve her iki tarafın menfaatlerine uygun işbirliğini sağlamak önem arz etmektedir.
Kökleri meşhur Uluğ Bey Medresesi’ne dayanan, Özbekistan’ın en büyük ve köklü üniversitelerinden olan Semerkant Devlet Üniversitesi (SamDÜ) kardeş Türkiye Cumhuriyeti’ndeki yüksek eğitim ve bilim kurumlarıyla işbirliği konusunda öncülük yapmaktadır.
Türkiye’deki üniversiteler ile kalıcı işbirliği antlaşmaları imzalamak, Türk yüksek eğitim kurumlarında öğretim ve araştırma elemanları yetiştirmek için kollarını sıvayan Semerkant Devlet Üniversitesi öncelikle, Özbek-Türk dil, kültür ve eğitim ilişkilerinin tarihindeki ortak noktaları bulmak için, her iki tarafı ilgilendiren konularda ortak sempozyumlar düzenlemeye başladı.
İlk olarak 13-14 Ekim 2017 tarihleri arasında Özbekistan’ın Semerkant şehrindeki Semerkant Devlet Üniversitesi’nin Konferans Salonu’nda önemli bir uluslararası sempozyum düzenlendi. Sempozyum T.C. Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TIKA)’nın maddi desteğiyle, Hacı Bektaş Velî Kültür Derneği, Semerkant Devlet Üniversitesi Rektörlüğü, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü ve Dünya Söz Akademisi iş birliğiyle düzenlenmişti. Sempozyum, Uluğ Bey Medresesi’nin kuruluşunun 600. ve Semerkant Devlet Üniversitesi’nin kuruluşunun 90. Yılına ithaf edilmişti. Ana konusu, Uluğ Bey Medresesi’nin 600. Kuruluş yıl dönümü dolayısıyla “Orta Çağlardaki Semerkant Medrese-i Âliyelerinin İslam Uygarlığı ve Eğitim Sisteminin Gelişmesindeki Rolü” olarak belirlenmişti.
Bu sempozyumda bir araya gelen Özbek ve Türk bilim adamları 20 yıllık aradan sonra hasretle kucaklaşma ve yeni dönem de ortak projeleri yürütmek için danışma imkanlarını buldular. Kısa sürede Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ve Afyon Kocatepe Üniversitesi ile öğretim elemanları yetiştirme alanında işbirliği protokolleri imzalandı ve 2018 yılın Eylül ayında toplam 17 genç bu üniversitelere Türkoloji, Ekonomi, Kimya bölümlerindeki doktora ve yüksek lisans programlarına gönderildi. 2020 yılının Eylül ayına dek bu gençlerin ilk kafilesi kendi yuvalarına geri dönerek öğretim ve araştırmacılar safına katılacaklardır.
Özbekistan Hükümeti’nin 2019 Ekim ayında yayınladığı kararnameye göre Semerkant Devlet Üniversitesi’ne ve Taşkent’teki Özbekistan Milli Üniversitesi’ne pilot üniversiteler statüsü verilmiştir. Semerkant Devlet Üniversitesi’nin hem 1000 kişilik öğretim üyeleri ve 18500 kişilik öğrenci sayısı, hem de kurumun yönetimi bu statünün sorumluluğunun farkındadır. Bundan dolayı Semerkant Devlet Üniversitesi kısa süre içinde eğitim ve araştırmalarda sıçrama yapmak, yüksek eğitim kurumunun altyapısını ciddi geliştirmek   ve dünyanın en iyi 500 üniversitesi listesine girmek azmindedir.
Bilindiği gibi, günümüzde yüksek eğitimde gelişme ve yükselme, eğitimin araştırmayla kaynaşması eğitimin uluslararası anlaşmasından geçer. Bugüne kadar Semerkant Devlet Üniversitesi dünyanın 60 ülkesinde 100’den fazla üniversite ile akademik, araştırma ve kültür alanlarında işbirliği antlaşmaları imzalamıştır. Bu antlaşmalar kapsamında ABD, Almanya, İsrail, Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Japonya gibi gelişmiş ülkelerin üniversiteleri ile 2+2 formülündeki lisans, 1+1 formülündeki yüksek lisans programları Semerkant Devlet Üniversitesi’nin Uluslararası Eğitim Merkezi’nde 2019 yılının Eylül ayından itibaren başlamıştır.                                                                                          Tabii bu alanda da Türk üniversiteleri ve diğer eğitim ve araştırma kurumlarıyla işbirliğine öncelik tanınmaktadır.             
2019 yılın başından itibaren T.C.Taşkent Büyükelçiliği’nin tavsiyelerine göre İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, OSTİM Üniversitesi, Bayezıt Üniversitesi gibi öncü üniversiteler ile antlaşmalar imzalandı ve karşılıklı ziyaretler yapıldı. İstanbul Üniversitesi ve Bayezıt Üniversitesi delegasyonlarının Semerkant’a yaptıkları ziyareti zamanında İstanbul Üniversitesi ile ortak Dil öğretim Merkezi, Farmasötik alanında ortak diploma programı, Farmasötik araştırma ve eğitim laboratuvarı kurma hususunda antlaşmalar imzalandı ve ortak eğitim programları 2020 yılın Mart ayından itibaren başlayacaktır.                                  

Ayrıca, Semerkant Üniversitesinin İstanbul Üniversitesi’yle Kadızade Rumi, Uluğbey ve Ali Kuşçu üzerinden tarihi bağları olduğu (Uluğbey’in üstadı Bursalı Kadızade Rumiiydi, Uluğbey’in öğrencisi Ali Kuşçu Sultan Mehmet Fatih’in teklifine göre İstanbul’a gelip 1467- 1474 yıllar arasında Ayasofya Medresesinde müderrislik yapmıştı. İstanbul Darilmüallimi’nin mezunu Abdurrauf Fıtrat ise Uluğbey Medresesinin varisi olan Semerkant Devlet Ünivertsitesi’nin ilk Özbek profesörüydü. 1927-32) dikkate alarak 2020 yılın 6-8 Haziran tarihlerinde Semerkant’ta “Türk Dünyası yükseköğretim sisteminin geçmişi, bugünü ve geleceği “konulu Uluslararası sempozyum düzenleme kararı alındı. Uluğbey Medresesi ve Semerkant Devlet Üniversitesinin 600. Yıllığına atfen yapılacak bu sempozyum tarihi Uluğbey Medresesinde yapılacak ve dünya ve İslam dünyasına ışıklar saçan medreseler tarihi geçmişiyle beraber günümüzdeki Türk topluluklarında eğitim alanındaki entegrasyon ve işbirliği konuları ele alınacaktır.
T.C. Taşkent Büyükelçisi görevine Orta Asya uzmanı Türkolog bilgin Dr. Mehmet Süreyya Er’in atanması Özbek –Türk eğitim ilişkilerine yeni dinamizm getirdiğini söylemek yerinde olur. Semerkant Devlet Üniversitesi ülkenin en köklü Türkoloji geleneklerine sahip üniversitelerinden biridir. Buradaki Türkoloji geleneklerinin temelleri İstanbul Darülmüellim’inin mezunu Prof. Abdurrauf Fitrat ve ünlü Saint Petersburg Rus Türkoloji ekolünün vekili Prof.Dr. Yevgeny Polivanov’lar tarafından 1920.Yıllarda atılmıştır.20.Yüzyıl boyunca bu Türkoloji ekolü Türkistan Türk uygarlığınının aktüel meselelerini, örneğin; eski Türk abideleri, Çağatay (Eski Özbek) Dil ve Kültürü, Çağdaş Özbek Dil ve Edebiyatı, kardeş halklarının dil ve edebiyatları, geçmişteki Osmanlı ve Orta Asya Türklüğü kültür ve eğitim alanındaki ilişkileri incelenmişti.
Bugünlerde de bu ekolün geleneklerini canlandırmak, bunun için Türkoloji Enstitüsü kurulması acil gereksinimdi.     
Özbekistan’ın Ankara Büyükelçisi Sn. Alisher AGZAMHO'JAYEV’in Türkiye’de 30 dan fazla vilayeti ziyaret ederek ticari ve ekonomik iş görüşmeleri yanı sıra, Sn.Büyükelçinin  önerileri de dikkate alınarak; Marmara Üniveristesi’nin Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü ile Semerkant’ta ki Türkiyat uzmanlarının güçlerini birleştirerek SemDÜ bünyesinde Türkoloji Araştırmaları Enstitüsünü kurma kararı alındı.
Bugünlerde TİKA’nın mali ve teknik yardımlarıyla Türk üniversiteleri ile kurulacak ortak eğitim ve araştırmam birimlerinin altyapısını oluşturma faaliyetleri başladı ve önümüzdeki döneme kadar bu işleri yetiştirmek için girişimler sürmektedir.
OSTİM ve Bayezıt Üniversiteleri ile çağdaş ve inovasyon teknoloji alanlarında ortak projeler için görüşmeler sürdürülmektedir.
Semerkant  şehri asırlar boyunca dünya ve İslam alemi için kültür ve eğitim merkezi idi. Bugün bu muhteşem geleneği canlandırmak gerekir. Bu yüce amaca ulaşmanın yolu eğitimi yükseltme ve bu alanda dünya ile  ilk önce Türk Dünyası eğitim ve bilim sistemiyle entegrasyondan geçer.
Semerkant Devlet Üniversitesinin camiası bu amaca ulaşmak için öğrenmeye, öğretmeye araştırmaya, işbirliğine açık ve kararlıdır.
KAYNAK: Semerkant Devlet Üniversitesi (SemDÜ) Rektörlüğü
­­­­­­­­­­­­­­­----------------------------------------------------------------------------------------------
*Süleyman MERDANOĞLU  (merdanogluslm@gmail.com)
Özbekistan Uluslararası Altın Miras Vakfı
Ankara Bölümü Başkan
  
132 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar6.83746.8648
Euro7.68057.7113