Hava Durumu
Anlık
Yarın
31° 34° 16°
ÖZBEKİSTAN’DA ALTERNATİF TURİZM-Süleyman MERDANOĞLU*
Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in göreve gelişiyle, Turizmi teşvik amaçlı büyük yenilikler yapılarak, Özbekistan’a seyahat edeceklere kolaylılar sağlandı.
Özbekistan ile Kazakistan arasındaki düzenli otobüs seferleri, 1997'de durdurulmuştu. Özbekistan ile Kazakistan arasında 20 yıl aradan sonra yeniden otobüs seferleri başlatıldı.
Son dönemde ikili ilişkilerini geliştiren Özbekistan ve Kazakistan, Taşkent ve Almatı şehirleri arasında tren seferleri başlattı.
2016'da 423 olan turizm acentaları sayısı, 2017'de 561'e, 750 olan otel tesisleri sayısı 851'e ulaştı.
Özbekistan 2017 yılında gelen yabancı turist sayısı 2016 yılına oranla % 24.3 artarak, Özbekistan'ın turizmi geliştirme çabaları ilk meyvelerini vermeye başladı. 2016 yılında 2 milyon 35 bin turist gelen Özbekistan, 2017 yılını 2 milyon 520 bin turistle kapadı.
Ülkede turizmin geliştirilmesine yönelik daha fazla önemli adımlar atılması sonucu; 2018 yılın ilk 8 ayında ülkeye gelen turist sayısının geçen yılın aynı dönemine nazaran %126 oranında artarak 3,4 milyon olmuştur.
Hiç şüphesiz ki; Özbekistan’a gelen turist sayısı yeterli değildir. Bunun nedenleri üzerinde durulmalıdır. Örneğin, Türkiye –Özbekistan-Türkiye  arasında hattaki uçak sefer sayısı yeterli olmaması neden olmalı ki, biletler çok pahalıdır. Buna benzer  sorunlara çözüm üretilmeli, yüksek turizm potansiyeline sahip olan Özbekistan, daha fazla turist ağırlama kapasitesini artırarak, Alternatif Turizm’e de ağırlık vermelidir.

Alternatif Turizm
Yaz (Deniz) turizmi turizminin temelini oluşturuyorsa da, bu tür turizmin yerini dolduracak turizm çeşitleri ve buna uygun Özbekistan’da ortam vardır.

Ekoturizm 
Yöreye ziyarete gelen kişi ya da grupların çevreye ya da yerel halka kalıcı bir katkısının söz konusu olduğu turizm şeklidir. Bu katkı genellikle ülke genelinde veya yörede faaliyette olan sivil toplum kuruluşlarının aracılığıyla yapılmaktadır. Çevreyi koruyan ve yerel halkın refahını gözeten, doğal alanlara karşı duyarlı bir seyahat denebilir.
Konaklama ve yeme içme türü hizmetler çoğunlukla yerel düzeydeki küçük ve orta ölçekli firmalar tarafından verilir. Turizm pazarında, doğaya dayalı turizm olarak tarif edilen ekoturizm, sürdürülebilir kalkınma aracı olarak görülmektedir.
Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin tanımına göre ekoturizm, doğayı ve kültürel kaynakları anlayarak korumayı destekleyen, düşük ziyaretçi etkisi olan ve yerel halka sosyo-ekonomik fayda sağlayan, bozulmamış doğal alanlara çevresel açıdan sorumlu seyahat ve ziyarettir
Ekoturizm kavramında, yeşil turizm, alternatif turizm, doğa turizm, yabanıl turizm, macera turizmi, kültürel turizm gibi terimler kullanılmaktadır.
Ekoturizm, genellikle küçük gruplar halinde, ailelerin işlettiği küçük tesislerde, geleneksel mimarinin ve yerel kaynakların kullanımını hedef almaktadır.
Önemli ekoturizm potansiyeli olan dağlık ve ormanlık bölgelerdeki köylerde yaşayan halkın yoksulluğu göz önüne alındığında, ekoturizmin sosyal sınıflar arasındaki dengesizliği azaltabilecek bir etken olacağı düşünülebilir.

Helal Turizm (İslami Turizm)
Helal turizm İslami gereklere uygun hizmet ve sunum yapan turizm firmalarıyla yapılan alternatif tatil seçeneklerine denir. Bununla birlikte helal turizm ailece tatil yapmak isteyenleri de portföyüne dahil etmiştir. Bugün İslami oteller arasında herhangi birine giriş veya rezervasyon yapılırken Müslüman olup olmadığı gibi bir ayrım yapılmaz. İslami otellerde İslami kurallar dahilinde tatil yapmak isteyen herkese eşit yaklaşım bulunmaktadır. Ancak helal turizm sertifikalı otel, tatil köyleri, tur hizmetlerinde alkollü içecek servisi yapılmaz. Namaz vakitlerine uygun gezi ve tur planları düzenlenir. Yiyecek içecekten, bay bayan eğlence ve etkinlik alanlarına kadar her alanda şer'i kurallar dahilinde hizmet verilir.
Uluslararası araştırma şirketine göre; geçen 2017yılında Müslümanlar seyahatlerinde (hac ve umre hariç) 160 milyar dolar harcamış. Araştırmada Müslümanların % 51'i helal turizm olanaklarını kullanmak istediklerini belirtmiş. Dünya turizm endüstrisinin yıllık hacmi 1 trilyon 100 milyar dolar. Müslüman turist potansiyeli turizm endüstrisinin %15'ini kapsamaktadır. Bu oranın %51'lik kısmının helal turizm alıcısı olduğunu varsayarak, helal turizm pazarının 2014'de turizm endüstrisinin yaklaşık % 7,5'luk payını oluşturduğunu söyleyebiliriz. Bu da yaklaşık 82 milyar dolarlık bir pazarı oluşturuyor.

Özbekistan Helal Turizmi geliştirecek 
Taşkent'te yapılan "Helal Turizm konusunda tecrübe değişimi ve işbirliği" başlıklı toplantıda; ziyaret turizmini geliştirmeyi öncelik olarak gören Özbekistan'da helal turizm konseptinin uygulanması, Müslüman ülkelerden gelen turist sayısını artıracağı belirtilmiştir.

Sağlık - Termal Turizmi                                                     
Özbekistan jeotermal kaynak zenginliği ve potansiyeli açısından keşfedilmeyi bekliyor. Özbekistan’ın termal suları, hem debi ve sıcaklıkları hem de çeşitli fiziksel ve kimyasal özellikleri Orta Asya da,  sulardan daha üstün nitelikler taşıdığı bilinmektedir.Termal suları, bilindiği gibi: doğal çıkışlı eriyik maden değeri yüksek, kükürt, radon ve tuz bakımından zengindir.

Akarsu - Rafting Turizmi
Ülkede akarsuların büyük bölümü "akarsu turizmi" olarak tanımlanan rafting, kano ve nehir kayağı için çok elverişlidir. Büyük yatırımlar gerektirmeyen akarsu turizmi, çevrenin tarihi, arkeolojik, kültürel, otantik değerleri ve diğer turizm çeşitleriyle bir bütün oluşturmaktadır.

Kış Turizmi
 Yaz - kış üzerinde kar eksik olmayan yüksek dağlarıyla ve bu dağlarda kurulan kayak tesisleriyle Özbekistan önemli bir kış turizm merkezi olmaya adaydır. Mevcut kış sporları merkezleri vardır.Kış mevsimi süresince kayak için en uygun yerlerden biridir. Taşkent’e 80 km uzaklıkta bulunan Gazalkent’teki “Çimgan’’ adıyla bilinen bölge, Özbekistan’daki en güzel yerlerinden biridir. Burada gerektiğinde dünya çapında yarışmalar için de kullanılabilecek özel kayak alanları mevcuttur. Yaz - kış üzerinde kar eksik olmayan yüksek dağlarıyla ve bu dağlarda kurulan kayak tesisleriyle Özbekistan’ın önemli bir kış turizm merkezleri olabilir.

Türkiye Özbekistan arasında ortak projeler arasında kayak turizmi de yer alıyor.

Yer Şekilleri Turizmi
Turizm çeşitliliği açısından ülkede mağaralar,  travertenler, obruklar önemli bir potansiyel sayılabilir. Turistik çekiciliği fazla olan doğal güzelliklerdendir.


Yayla Turizmi
Yaylalar; tabiatın kirlenmemiş havası, billur gibi soğuk suları, yazın en sıcak günlerde ferahlatıcı serinliği, büyüleyici güzellikte manzaraları, doğal meyve ve sebzeleri, tabii ortamlarında yetişen hayvanlardan elde edilen gıdaları sunar. Özbekistan’da bağımsızlıktan sonra başlayarak yayla turizminin geliştirilmesine yönelik araştırma planlama ve altyapı ihtiyaçlarının karşılanmasına da önem verilmektedir. Amaç, yaylaların koruma-kullanma dengesi içerisinde turizm amaçlı değerlendirilmesidir.

Av Turizmi
Av turizmi; turizmin değişik bir uygulama şekli olup avcı niteliğine sahip kişilerin avlanma amaçlarını gerçekleştirmek üzere belirlenmiş ilkelerle yaptıkları etkinliklerdir. Özbekistan’da avlanılmasına izin verilen yaban hayvanları, türlerine ve avlanma sürelerine göre değişmektedir. Büyük av hayvanlarından
Cizzah vilayetinin merkezi Cizzah kentine 60 km uzaklıkta bulunan Fariz bölgesinde Noraton Dağı’nda çengel boynuzlu dağ keçisi, yaban keçisi, vaşak, çakal, tilki, kurt, antilop, ayı, tavşan, yaban domuzu, ceylan, büyük kirpi gibi hayvanlar ve çeşitli kuş türleri bulunmaktadır. Bölge açık havada dinlenme gezileri ve avlanma için gerekli çok çeşitli av kuşları olmak üzere bol miktarda kuş yaşar. Av turizmi başlığı altında yerli ve yabancı avcıların kullanımına bedeli karşılığı sunulmayı beklemektedir.

Kongre Turizmi
Kongre turizmi; kişilerin daima konakladıkları veya çalıştıkları yerler dışında uzmanlık gerektiren bilimsel alanlarda veya meslek kollarında, belirli bir konuda, bilgi alışverişi yapmak amacıyla bir araya gelmelerinden ortaya çıkan seyahat, konaklama olay ve ilişkilerinin tümüdür. Orta Asya’da önemli bir yeri olan Özbekistan toplantı ve kongrelere ideal bir mekân konumundadır. Birinci sınıf otel, konaklama ve konferans tesisi zenginliği, dünyanın belli başlı şehirlerine kolayca ulaşım, güzel dekorlar özellikle büyük şehirler de bu turizm etkinliğinin gelişmesini sağlamıştır.   
 Uluslararası fuarlar da Özbekistan’ın turizm politikasında önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda  her yıl olduğu bu yıl da “Özbek turizm” Milli Şirketi tarafından organize edilen; 3-5 Ekim 2018 tarihleri arasında  24. Uluslararası Taşkent Turizm Fuarı gerçekleştirilmiş, her yıl olduğu gibi büyük ilgi görmüştür.

Botanik Turizmi
Özbekistan'ın coğrafi özellikleri, iklim çeşitliliği, komşu ülkelere doğal bir köprü olması, Özbekistan'nı dünyada benzerine az rastlanan bir bitki çeşitliliğine sahip kılmıştır. Verimli topraklarında yetişen zengin florası sayesinde sağlığa yararlı birçok bitki bulunmaktadır. "Özbekistan'da doğan ve tıp alanında ünlenmiş büyük üstatlardan günümüze uzanan ve her devirde rağbet görmüş, modern tıpça da kabul gören ürünler vardır. Çeşitli Endemik bitkiler açısından ülkenin dünyanın önemli merkezi olmaya adaydır. Özbekistan'da bulunduğu bölgenin ekolojik şartları yüzünden yetişen, dünyanın başka yerinde yetişme ihtimali olmayan, yöreye özgü bitki  (endemik bitki) türü sayısı henüz belirlenmemiştir. Bu bitkileri doğal ortamında görmek için yapılan botanik turizmi gelişme göstermektedir.
Özbekistan arkeolojik ve kültürel zenginliklerinin yanı sıra doğal güzellikleriyle de çok fazla sayıda turizm değerine sahiptir. Doğal bitki örtüsü turizmi destekler.

İnanç Turizmi
Kutsal yerlerin bu dinlere mensup turistlerce ziyaret edilme eğilimlerinin, turizm olgusu içerisine değerlendirilmesi inanç turizmi olarak tanımlanmaktadır. Özbekistan’da’ inanç turizmi adı altında bazı faaliyetlerin gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar giderek gelişmektedir. Özbekistan’da,
16 din ve 160 milletin varlığın düşünülecek olunursa; inanç turizmi kapsamında önemli bir potansiyel mevcuttur.

Mağara Turizmi
Turizm çeşitliliği açısından ülkede mağaralar, önemli bir yeri vardır. Keşfedilmeyi beklemektedir.

Kuş Gözlemciliği  (Ornito) Turizmi 
Kuş gözlemciliği doğayı kuşların dünyasından tanımayı sağlayan bir gözlem sporudur. Her şeyden önce, kuş göç yolları üzerinde yer alan sulak alanlar kuşlar açısından çok önemli potansiyel içerdiğinden, sulak alanlarından kuş gözlem istasyonları ve gözlem kuleleri kurularak ornito turizm yatırımları yapılabilir.Ülkede özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında görülen kuş göçlerinin önemli geçiş noktaları belirlenebilir, bölge özellikle yırtıcı kuşlar açısından önemli bir potansiyel arz etmektedir..
Çevre koşullarına oldukça duyarlı olan kuşlar, orman kaybının, sulak alan tahribatının ya da fazla tarım ilacı kullanmanın etkileri gibi konuların önceden habercisi olabilirler. Bu anlamda kuş gözlemciliği, sağlıklı ve kapsamlı bir çevre koruma stratejisinin unsurları arasındadır.

Dağcılık Turizmi
Dağların temiz ve güzel havasından yararlanmak üzere insanların dağlara yönelik olarak gerçekleştirdikleri turizm türüdür. Giderek kirlenen kentlerin yaşanılmaz hâle gelmeye başlaması, insan ile doğayı yakınlaştıran dağ turizmi gibi turizm türlerinin gelişmesine yol açmaktadır.
Türkiye, farklı yüksekliklerde, flora ve faunası olan ormanlara sahip, zengin av ve yaban hayatı olan dağlarıyla hem kış turizmi hem de dağ yürüyüşü ve tırmanışları için dağcılık sporunu sevenlere farklı imkânlar sunar. Özbekistan’ı her yıl dünyanın çeşitli yerlerinden çok sayıda turist, dağ tırmanışı ve yürüyüşü için ziyaret edebilir.

Golf Turizmi
Özbekistan’ın gerek İşletme faaliyetinde gerekse yatırım kapsamında yer alan uluslararası standartlarda golf tesislerinin planlanması gelecek adına golf turizmi potansiyelini oluşturmaktadır.
Bu tesisler doğa ile iç içe düzenlenen golf sahaları ile ziyaretçilerine doğaya dönük bir ortamda tatil geçirebilmek için fırsatlar sunulabilir. Ülkede golf tesisleri çoğunlukla, yüksek kapasiteli, zengin yeme-içme, alışveriş, eğlence olanaklarının sunulduğu konaklama tesislerinin yakınlarında olabilir. Bu tesisler doğa ile iç içe düzenlenen golf sahaları ile ziyaretçilerine doğaya dönük bir ortamda tatil geçirebilmek için fırsatlar sunabilir.
işletme faaliyetinde gerekse yatırım kapsamında yer alan uluslararası standartlarda golf tesislerinin planlanması gereken şehirleri golf turizmi potansiyelini oluşturabilir.

Özet olarak; Özbekistan her mevsimde Turizme açıktır.

_NOT: www.altinmiras.com  kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir._________________________________________

*Süleyman Merdanoğlu (merdanogluslm@gmail.com)

Özbekistan Uluslararası Altın Miras Vakfı Ankara Bölümü Başkanı
(Turizm Geliştirme Kooperatifi Eski Kurucu Başkanı)

  
438 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.57365.5959
Euro6.18786.2126