Hava Durumu
Anlık
Yarın
24° 28° 15°
ÖZBEKİSTAN’A YATIRIM YAPIN -Süleyman MERDANOĞLU*
Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev’in 25-26 Ekim 2017 Türkiye’yi  resmi ziyaretinden sonra; Cumhurbaşkanı  Recep Tayyip Erdoğan'ın  29 Nisan-1 Mayıs 2018 tarihinde Özbekistan'a resmi ziyaretini gerçekleştirdi. Üst seviyede olan ziyaretler, uzun yıllardır beklenen neticeyi vermiş; ikili ilişkileri şimdiye kadar hiç görülmemiş şekilde üst seviyeye çıkardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşen Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev; “İlk kez bir ülke ile çok büyük çaplı 25 anlaşmanın imzalandığını dile getirmiş, 3 milyar doların üzerinde değeri olan 50 yeni yatırım için mutabakata vardık" demiştir.
Özbekistan ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin 2017'de % 31,8 artışla 1,5 milyar dolara, bu yılın ilk çeyreğinde ise % 20 artışla 400 milyon dolara ulaştığını, bu rakamın önümüzdeki yıllarda 5 milyar dolara çıkarılması hedefinin çok gerçekçi olduğunu  yetkililer dile getirmektedir.
Türk iş adamlarının, vergi ve gümrük imtiyazlarının verildiği serbest ekonomik bölgelerde yatırım yapmaya ilgi artmıştır.
Özbekistan'ın Türk vatandaşlarına vize muafiyeti tanımasının tüm alanlarda ikili ilişkilerin hızla gelişmesine  daha çok katkı sağlayacaktır.
 Neden Özbekistan ?                                                                                       Tarihi ve Kültürel bağımızın dışında, Orta Asya Cumhuriyetleri arasında daha istikrarlı bir ekonomik ve sosyal yapıya sahip olan Özbekistan'ın hammadde kaynakları ve yeraltı zenginlikleri bakımından da önemli bir potansiyeli vardır
Özbekistan'da serbest piyasa ekonomisine geçişi sağlamak maksadıyla bazı yasal düzenlemeler yapılmıştır. Yapılmaya da devam edilmektedir.
 Ancak bürokratik işlemlerin yoğun olması ve ticaret kültürünün henüz oluşum aşamasında olması nedeniyle özellikle dış ticarette bazı önemli aksaklıklar doğmaktadır.
Yakın zamana kadar Özbekistan, dış ticaretini Moskova üzerinden yürüttüğü için, ülkede ticari mevzuat ve ticaret kültürü gelişememiştir. Bu nedenle mevzuatlar sürekli ve köklü bir biçimde değişim içerisindedir. Diğer taraftan, kanun metodolojisinin de olgunlaşma döneminde olması nedeniyle, mevzuat değişiklikleri, teknik yetersizlikleri ve belirsizlikleri de beraberinde getirmiştir. Buna bağlı olarak yatırım ve ticari faaliyetler yoğun bürokratik işlemlere konu olmaktadır. Daha önce, ulaştırma ve haberleşme sisteminin yetersizliği nedeniyle yatırım ve ticarete yönelik kararların alınmasında gecikmeler olmuştur. Bunun yanında vize uygulamaları, bankacılık sisteminin yetersizliği gibi sorunlarda, yatırımcıyı Özbekistan'da yatırım yapmakta ihtiyatlı davranmaya zorlamıştır. Diğer taraftan Özbekistan'da üretilen ürün kalitesi, standardı ve çeşidi de, bu ürünlerin uluslararası ticarete konu olmasını halen engellemektedir denebilir.  Makine parkının yenilenmesi ve modernizasyonu ile teknik ve ticari bilgiye sahip insan gücüne halen ihtiyaç vardır. Bu ihtiyacın giderilebilmesi amacı ile Joint-Venture tipi uygulamalar teşvik görmektedir. Bu yolla Özbekistan'ın hammadde ihraç eden bir ülke olmaktan yarı mamul ve mamul mal ihraç eden bir ülke durumuna getirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca bu tür oluşumlar sayesinde Özbekistan'da ticari kültüre sahip özel sektörün oluşturulması da hedefler arasındadır.
Ulaşımda kara ve havayolu       
Özbekistan, son yıllarda demiryolları ağına yönelik çok önemli yatımlar yapmıştır. Toplamda 1.200 km’de fazla yeni demiryolu inşa edilmiş, 3.000 km ‘den faza demiryolu yenilenmiş ve yaklaşık 1,100 km demiryolunun elektrifikasyonu sağlanmıştır. Bunun sonucunda ülkenin tüm bölgelerini kapsayan demiryollarının toplam uzunluğu 6,500 km’ye ulaşmıştır. Bir sonraki başarı, Haziran 2016‘da Özbekistan ile Çin arasındaki en kısa demiryolu hattı haline gelen ve bugün iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın sembolü olan Angren-pop elektrikli hattının faaliyete geçmesidir.
Bu hattın inşaatında "Çin Demiryolu Tünel Grubu” nun binden fazla uzmanı ile birlikte Özbekistan'dan da 3000 den fazla demiryolu çalışanı ile 300’ü aşkın elektrik mühendisi görev almıştır.
Uluslararası İletişimlerin geliştirilmesinde en önemli kaynak otoyollardır. 2016 yılında Özbekistan'da yaklaşık 256 km yol yeniden inşa edilirken 94,4 km’lik uluslararası ve devlet yolu onarılmıştır. Şu anda, ülkedeki otoyol ağının toplam uzunluğu 183 bin kilometreyi aşmaktadır. Bunların arasında, uzunluğu yaklaşık üç bin kilometre olan Özbekistan'ın ulusal otobanı da dahil olmak üzere uluslararası, ulusal ve yerel karayolları bulunmaktadır. Özbekistan’da etkili bir altyapı oluşturulmasına yönelik önemli bir adım da serbest ekonomik bölgelerin (SEB) oluşturulması oldu. Nevai Havalimanı'nda kurulan özel ekonomik bölge (SEB) ve Nevai kentinde bulunan uluslararası intermodal lojistik merkezi, bölgedeki en büyük ve en ileri teknolojik hava kargo komplekslerinden biridir. Bugün, Özbekistan'ı Avrasya'nın Frankfurt, Milano, Brüksel, Viyana, Oslo, Basel (İsviçre’ye bağlı bir şehir), Zaragoza (İspanya Özerk Bölgesi), Dubai, Delhi, Tahran, Inchon (Güney Kore’nin Metropol şehri) , Tianjin (Çin’in 12 milyonluk şehri), Hanoi ve Şanga’ın ana lojistik merkezleriyle birleştirmektedir.
'Taşkent merkezli “UzbekistanAirvvays” (Özbekistan Havayolları) Özbekistan'ın bayrak taşıyıcı şirketidir. Özbekistan Havayolları, Taşkent Uluslararası Havaalanından büyük finans merkezleri dahil Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki birçok uluslararası noktaya doğrudan sefer düzenlemektedir. Özbekistan'ın 11 havalimanı uluslararası niteliktedir. Avrupa ve Asya'da 50'den fazla şehirden sefer düzenlenen Özbekistan’a ayrıca Yeni Zelanda ve Alaska’dan charter seferleri gerçekleştirilmektedir 
Özbekistan’da Yeni Maden Yatakları Geliştiriliyor              
 Ekonomiden, serbest piyasa ekonomisine geçişte Özbekistan'ın pamuk, altın ve doğalgaz zenginliğinin önemli rol oynadığı görülmektedir. Özbekistan, altın, uranyum ve bakır gibi birtakım minerallerin rezervleri açısından dünyadaki ilk 10 ülkeden biridir.Özbekistan'ın 70 ton olan yıllık altın üretimi, 4 milyon tondan fazla olan yıllık pamuk rekoltesi ile dünya pamuk üretiminin % 20'sinden fazlasına sahip olması, dünyanın en büyük 10 doğalgaz üretici ülkesinden biri olması ve halen ülke ihtiyacının üçte ikisini karşılayan ve giderek artması hedeflenen petrol üretimi ile Orta Asya'nın en önemli ticaret ve yatırım ülkeleri arasında yer alması gözlenmektedir.
Özbekistan Devlet Jeoloji ve Maden Kaynakları Komitesinin belirtildiği gibi, yeraltı su kaynaklarında 5 – altın madenciliği, 3 – kuvars, tek mayın demir cevheri, tungsten, levha ve glokonit çıkarma üzerine 26 yeni alanlarda keşif çalışmaları başlanmıştır.
Nüfus yapısı ve ekonomisinin halen pamuk mono kültürünün etkisi altında olması nedeniyle, Özbekistan'ın piyasa ekonomisine geçişi yavaşlamaktadır. Özbekistan Hükümeti'nin piyasa ekonomisine geçişte uyguladığı temel politika; sonuçları hemen sonuç almayı hedefleyen şok politikalar değil, piyasa ekonomisine geçişin daha az sıkıntılı olması ve halkın bu geçişten mümkün olduğunca az rahatsızlık duymasını amaçlayan adım adım uygulama yoluyla geçişi gerçekleştirmeye yönelik politikalardır.
Özbekistan'ın Dış Ticarette Standardizasyon Rejimi
Özbekistan Bakanlar Kurulu'nun 28 Aralık 1993 tarih ve 1006 sayılı "Mal ve Hizmetin Belgelendirilmesi" hakkındaki kanuna dayanarak 12 Ağustos 1994 tarihinde alınan 409 sayılı karara göre, Özbekistan'da dış ticarete konu olan malların 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren kalite belgesine sahip olması zorunlu hale getirilmiştir.
Bu çerçevede, Türkiye ile Özbekistan arasındaki ticaretin geliştirilmesi, standardizasyon ve kalite anlayışlarının harmonizasyonunun sağlanması ve tüketicilerin korunmasına yönelik faaliyetlerde, Özbekistan Devlet Standardizasyon Metroloji ve Belgelendirme Merkezi UZDAVSTANDART ile Türk Standartları Enstitüsü (TSE) arasında 29 Kasım 1994 tarihinde bir protokol imzalanmıştır.
Protokol uyarınca Türkiye'den Özbekistan'a gelen malların TSE tarafından, Özbekistan'dan ihraç edilen veya transit olarak Özbekistan'dan Türkiye'ye gelen malların da UZDAVSTANDART tarafından belgelendirilmiş olması durumunda ilgili mallar gümrüklerde ayrıca bir kontrole tabi tutulmayacaktır.
Özbekistan'dan yapılacak ithalat ile ilgili olarak ;
İlgili ülke gümrüklerinde Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi (TSE markası kullanma hakkı) ve Kalite Uygunluk Belgesi (TSEK Markası Kullanma Hakkı) aslı veya noterden tasdikli sureti ibraz edilmeli, malların veya ambalajlarının üzerinde bu markalar kullanılmalıdır.
Özbekistan’da Vergiden Muaf Olan Faaliyetler
Toplam personelin en az % 50'si sakat veya özürlü olan işletmeler,
Takma kol, bacak, yapay organ üretenler,
Tarihi ve kültürel yapıların restorasyonundan elde edilen gelirler,
Tibbi merkezlere bağlı olarak çalışan ve onların ihtiyaçlarını üreten işletmeler,
Sakatlarla ilgili rehabilitasyon merkezleri,
Hayır kurumlarının, yardımsever derneklerinin, din kuruluşlarının gelirleri,
Mesleki eğitim vermek ve öğrencilere sosyal yetenekler kazandırmak alanında faaliyet gösteren organizasyonların gelirleri,
Tarımla uğraşanların üretimlerini iyileştirme, teknolojilerini geliştirme amacı ile kullandıkları gelirleri,
Taksi haricinde, şehir içi ulaşım hizmetlerinden elde edilen gelirler,
Yeni icatlarda patent alınmasından sonra, üretime başlanılan ilk iki yılda elde ettikleri gelirler,
Devlet bonolarından elde edilen gelirler,
Hükümetin ve yerel otoritelerin belirlediği sağlık birimleri, sakatlar ve çocuklar için eğitim merkezleri, kültür ve spor tesisleri, eğitim programları için yapılan harcamalar,
Yatırım harcamalarının % 30'u ve gıda, inşaat malzemeleri, tüketim maddeleri alanında yatırım yapmak için alınan kredilerin, geri ödemelerindeki % 30'luk kısmı,
Yeni teknolojilerin geliştirilmesi için AR-GE faaliyetlerine yapılan harcamaların % 30'u,
Gıda, tüketim malları, çocukla ilgili eşyalar ve tıbbi cihaz üreten işletmelerin üretim miktarlarını arttırmak amacıyla yapacakları harcamaların % 20'si,
Sosyal konut inşa eden organizasyon gelirlerinin % 15'i,
Ayrıca, yatırım miktarına göre 10 yıla kadar işletmeler vergiden muaf tutulmaktadır.
KAYNAK:Basın Özetleri
 
Paylaş |                      Yorum Yaz - Arşiv      63 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar4.83234.8516
Euro5.65595.6786