Hava Durumu
Anlık
Yarın
31° 34° 16°
ÖZBEKİSTAN’DA TURİZM SEKTÖRÜ-Süleyman MERDANOĞLU*

Tarihi Büyük İpek Yolu güzergâhında bulunan, Avrupa ile Asya'yı birbirine bağlayan Özbekistan; eski çağlardan kalan tarihi yapılarıyla, diğer kültürel özellikleriyle pek çok insanın dikkatini çekmektedir.                                                                                                     Özbekistan’da Özbekistan'da Paleolit çağdan başlayarak, köle-devletler ve Büyük Makedon Krallığı zamanlarını da kapsayan, geçmiş tarihin farklı periyotlarından kalma eserler bulunmaktadır. Bunları sırasıyla Baktriya ve Kuşans Krallıkları da dahil olmak üzere çeşitli Arap hakimiyeti döneminden, Moğollar ve Timur zamanından kalma eserler ve son olarak Özbek dönemi eserleri takip eder.                                                                                                                    

Çok sayıda efsane ve hikayelere sahip bir ülke olarak; çölleri, deve kervanları, etkileyici mozoleler (yapılar). Geçmişin mimari izlerini taşıyan yapılar, renkli materyaller (takı ve motifler) ve egzotik meyveler ülkesidir.

 Özbekistan’da tarihin izlerini görebileceğiniz 4.000’den fazla tarihi ve kültürel eser bulunmaktadır. Dünyadaki pek çok insan; Semerkant, Buhara, Hive, Kokand, Şahrisabz gibi tarihi kentleri bilir. Amuderya ( Ceyhun)  nehrinin sağ tarafında Tuprak Kale, Berput Kalesi, Gildursun ve en eski tarihten kalan kale ve site-kentlerden biri olarak bilinen Kavat Kale yer almaktadır. Hive’nin hemen yakınında eski tarihi ve mimari görebilirsiniz. Bunların hepsi de birer açık hava müzesidir.

Orta Asya bölgesinin özellikle; İslam mimarisinin kervansaraylarıyla ve ortaçağa ait eserleriyle doğu şehirlerinin eşsiz görüntüsünü bugün de koruyan Asya'nın turistik merkezlerinden birine dönüşen tarihi şehirler, bugünkü Taşkent'in gelişmesine ve dünya çapında tanınmasına yardımcı olmuştur.

İslam Konferansı Örgütü’nün Kültür, Eğitim ve Bilim Araştırma Merkezi’nce (ISESCO) kabul edilen karara göre; 2007 yılında Taşkent ‘İslam Kültürü Başkenti’ diye ilan edilmesi, Özbekistan’ın İslam ve uluslararası uygarlığına olan katkısı dünya toplumu tarafınca benimsenmesinin göstergesidir.

 Özbekistan, dünya genelinde en fazla tarihi esere sahip olan ilk 10 ülke arasında yer almaktadır. Bunun dışında turistler Karakum ve Kızılkum sahrasında trekking, at üzerinde geziler, karla örtülü Tanrı Dağları’nın batısında kayak ve heliskiing yapabilmektedirler. Ayrıca dağcılık, milli ormanlar ve sağlık merkezleri de turistlerin ilgi alanıdır. Çok sayıda tarihi “bölge” itibarıyla hemen hemen dünyaca tanınan Mısır, Hindistan, Antik Yunan ve Roma ile eşdeğer sayılabilir. Bunda Çin’den başlayarak Hindistan ve Orta Asya ülkelerinden geçerek Avrupa’ya ulaşan tarihi ‘’İpek Yolu’’nun Özbekistan’dan da geçmesi etkili olmuştur. Mevcut kaynaklar, ekolojik turizmin gelişmesi için de elverişlidir. Büyük kentlerin yakınlarında geniş ve açık ekolojik bölgeler yer alır. Örneğin Taşkent’in 70 km doğusunda, Darkent yakınında ve “Taşkent Bölgesi”ndeki ekolojik alan, 1000-2.500 metrelik yükseklikte ve güzel bir tabiat bölgesidir. Bu bölgede ilk çağlardan kalan eserlerin yanısıra çok çeşitli hayvan ve bitki türleri bulunmaktadır.                                                                                                                        

Tursitik gezi dışında, dağa tırmanma faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi de mümkün olmaktadır. Kış mevsimi süresince kayak için en uygun yerlerden biridir. Taşkent’e 80 km uzaklıkta bulunan Gazalkent’teki “Çimgan’’ adıyla bilinen bölge, Özbekistan’daki en güzel yerlerinden biridir. Burada gerektiğinde dünya çapında yarışmalar için de kullanılabilecek özel kayak alanları mevcuttur.

Özbekistan yeterince doğal tıbbi kaynağa sahiptir. Zengin mineraller içeren çeşitli türde tabii su kaynakları, değişik rahatsızlıkların tedavisinde geniş olarak kullanılmaktadır. Bunların ilk akla gelen kaynaklara örnek olarak ‘’Macesty’’, Eski Gül’’, Çaltuba, Naftusi’yi verebiliriz. Mineralli kaynaklar açısından Özbekistan, tanınmış Kafkas mineralli kaynak suları’ndan kesinlikle geride kalmaz. Meşhur ‘’Çarvak’’ su kaynakları da buradadır. Cizzah vilayetinin merkezi Cizzah kentine 60 km uzaklıkta bulunan Fariz bölgesinde Noraton Dağı’nda tilki, kurt, ayı, tavşan, domuz, büyük kirpi gibi hayvanlar ve çeşitli kuş türleri bulunmaktadır. Bölge açık havada dinlenme gezileri ve avlanma için gerekli şartlara uygundur.

 Turistlerin ilgisini çekecek tarihi bölgeler ve yapılar arasında çeşitli din alimlerine adanmış ya da onlar zamanından kalan dini yapılar ve türbeler de bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; İmam Ad Darimi 789-869 (Semerkant-Taylak), İmam el Buhari  810-870 (Semerkant), İmam et Tirmizi 824-892 (Termiz), Ebu Mansur el Maturidi 893-944 (Semerkant), Ahmed Yesevi 1103-1208(Kazakistan-Türkistan), Bahauddin Nakşibendi 1318-1389 (Buhara), Hoca Ubaydullah Ahrar-I Veli 1404-1490 (Semerkant)’dir.

Özbekistan Orta Asya’da turizm bakımından gelecek vaad eden ülkelerin başında gelmekte, Özbek Hükümeti turizmi döviz gelirleri açısından taşıdığı potansiyel nedeniyle ulusal önemde bir kalkınma alanı olarak benimsemektedir.                                                                       Özbekistan’ın uluslararası temaslarının artmasına paralel olarak turizm sektöründeki yatırımlar önem kazanmaktadır. Zengin tarihi ve doğal güzellikleri olan Özbekistan’da otel ve tesis sıkıntısı, özellikle de kaliteli konaklama yeri sıkıntısı giderek azaldığı görülmekte, son yıllarda gelen turist sayısında artış gözlenmektedir.

Sektör önemli ölçüde bir devlet şirketi olan Uzbektourism’in tekelindedir. ‘’Uzbektourism’’, Özbekistan Devlet Başkanı İ.Kerimov’nın özel emriyle 1992 yılının Haziran ayında genel turistik faaliyetlerle ilgilenen ‘’Intourist’’, gençlik turizmi çalışmalarıyla ilgilenen ‘’Sputnik’’ ve Sovyet zamanında kurulan diğer turizm amaçlı kuruluşların yerine kurulmuştur.Devlet turizm şirketi Uzbektourizm turizmi teşvik etmek ve yasaların elverişli hale getirilmesini teşvik etmek suretiyle yabancı yatırımcıları çekmeye çalışmaktadır.

Bağımsızlıktan sonra Batı standartlarından uzak 35 otel ve kamp varken son yıllarda Taşkent, Semerkant, Buhara’da ve diğer şehirlerde Avrupa standartlarına göre yeni oteller yapılmış, böylece; Semerkant ve Buhara kentlerinde yabancı sermaye ortaklığında kurulan birinci sınıf oteller hizmete açılmıştır. Bu sektöre katkıda Türk işadamlarının da önemli payı vardır.                                                                                                                                               

2004 yılında ülkenin Semerkant şehrinde Dünya Turizm Örgütü’nün Bölge Ofisi kurulurken, söz konusu bölge ofisi Büyük İpek Yolu ülkelerindeki ulusal seyyahlık kuruluşlarının faaliyetlerini de koordine etmektedir.                                                                                            

5 Ocak 1998 yılında ‘İpek Yolu Büyük Diyalog Yolu’ etkinlikleri çerçevesinde Semerkant’ta UNESCO yardımlarıyla ‘Orta Asya Araştırmaları Merkezi’ faaliyete geçmiştir. Bu merkezin hedefi, Orta Asya milletlerinin tarihini, geleneklerini ve kültürlerini araştırmak, kitaplar hazırlayıp yayınlamak, bu doğrultuda seminerler ve konferanslar düzenlemektir. Merkeze, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkiye, İran, Pakistan, Güney Kore, Moğolistan ve Ermenistan üyedirler.

2010 yılında ülkeye gelen turist sayısı %7′ye yakın oranda artarak 1 milyona ulaşmıştır. Özbekistan’a gelen turistlerin %60′ı Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden, %25′i Asya ve Amerika , %15′i de Rusya’nın ilk sırada yer aldığı Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden gelmiştir.

2011 yılı sonu itibariyle, turistik amaçlı dahil çeşitli nedenlerle Türkiye’den Özbekistan’a 80.000 kadar kişi seyahat etmiştir. Özbekistan’dan da Türkiye gelen 70.000 kişidir. Özbek Hava Yoları(ÖHY) ile Türk Hava Yolları(THY) 'nin, şu anda İstanbul ile Taşkent arasında haftada karşılıklı beşer seferleri bulunuyor. Söz konusu hattaki sefer sayılarının az olması nedeniyle yolcular uzun süredir uçaklarda yer bulamama sorununu yaşıyordu.               ÖHY ve THY karşılı sefer sayısını 7'ye çıkardı. 25 Mart itibariyle yürürlüğe girecek yeni uygulamayla, uzun süredir İstanbul ile Taşkent hattında yaşanan yolcu yoğunluğuna büyük rahatlama getirmesi bekleniyor. ÖHY ve THY, Taşkent ile İstanbul arasında haftanın her günü sefer yapacak.

Günümüzde, yılda 2 milyon turist ağırlama kapasitesine sahip olan Özbekistan’ın, 2012′ de turist sayısını %30 artırarak 1 milyon 300 bine çıkarmayı hedefliyor. Özbekistan’da hâlihazırda 260 otel, 700 dolayında da turistik acente bulunmaktadır. Öte yandan Özbekistan, turizmini canlandırma adına başkent Taşkent ile ülkenin tarihi kenti Semerkant arasında hızlı tren projesini Eylül 2011 de hayata geçirmiştir. Hızlı trenin faaliyete geçmesiyle birlikte 5 saat süren Taşkent-Semerkant hattı 2 buçuk saate inmiştir.

Uluslararası fuarlar da Özbekistan’ın turizm politikasında önemli bir yere sahiptir.Bu bağlamda 2-4 Kasım 2011 tarihleri arasında  ”Büyük İpek Yolunda Turizm” başlığı adı altında 17. Uluslararası Taşkent Turizm Fuarı gerçekleştirilmiştir. “Özbekturizm” Milli Şirketi tarafından organize edilen fuarda 36 ülkeden 500′e yakın yabancı turizm şirketi ve acente, 100 civarında yabancı gazeteci katılmıştır. Türkiye, ilk defa partner olarak yer aldığı bu fuara Çorum ve Ordu illerinin stantları ile katılmıştır. Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki sanatçılar 2 gün boyunca fuar alanında sahne alarak Türk müziği ve halk oyunlarından çeşitli örnekler sunmuşlardır.

Özbekistan, bağımsızlığını kazanmasından itibaren turizm sektörünün geliştirilmesi yolunda önemli mesafe kat etmiş ve bu alanda ciddi bir prestij kazanmıştır. Güney Kore’nin Gyeongju kentinde düzenlenen Dünya Turizm Örgütü 19. toplantısında, Özbekistan’ın 2011-2015 yılları için örgütün İcra Kurulu üyeliğine seçildiği bildirildi. Özbekistan’ın örgütün İcra Kurulu üyeliğine seçilmesi, Büyük İpek Yolu’nu kapsayan geniş bir coğrafyada turizmin gelişmesine ve icra kurulunun çalışmalarına olumlu katkıda bulunacağını söylemek mümkündür.

KAYNAK:

-Özbekistan Ankara Büyükelçiliği Kültür Müsteşarlığı

-Özbekistan Turizm Rehberi (2010)- Süleyman MERDANOĞLU

___________________________________________________________________                         *Süleyman MERDANOĞLU (altinmiras@gmail.com)

Özbekistan Uluslararası Altın Miras Vakfı Ankara Bölümü Başkanı

NOT:Bu makale, www.altinmiras.com kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.

  
5640 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Saat
Takvim
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.68495.7077
Euro6.28036.3054